m o s k e n e s . b e

Jef Van Staeyen

welkom ❧

Lange tijd speelde ik met de idee een website op te zetten.
Dat blééf een idee. Tot een vriend me het beslissende duwtje gaf. En Natasja van Desina Design me deze site ontwierp.
Vandaag, zo’n jaar na de echte start, staan er een tweehonderdtal berichten op moskenes.be . Heel divers. “Oud” materiaal, en verse dingen. Foto’s en teksten. Verhalen en korte essays. Informatie en opinies.

Ik wens je mooie ontdekkingen.
En een beetje van het plezier dat ik beleefd heb aan het maken van de site, en aan het schrijven, tekenen en fotograferen.

Lees verder:
1. Hoe ga je van Frans naar Nederlands en terug? 
2. Wat staat er op deze site?
3. Kwaliteitsbewaking
4. Mag je overnemen wat je op deze site vindt?
5. Contact

Continue reading

het verhaal van twee broers: de diesel en de bosgrond

Dit is het verhaal — nee, niet echt een verhaal, een overzicht veeleer — van twee broers, Bart en Dirk.
Dirk koopt een auto, een diesel, en Bart een bosgrond — een bouwgrond in een bos.
Dirk kiest voor diesel. Die zijn stevig, en komen ook goedkoper uit. De Staat helpt een handje, met lagere rechten en accijnzen. Zo’n ding is goed voor twintig, vijfentwintig jaar — rijden zonder zorgen.
Bart kiest een kavel midden de bomen. Een lommerrijke omgeving met goed volk. Bomen planten moet hij niet — ze zijn al groot. Rooien wel. Voor zijn huis en zijn gazon — in de zon.

Komt een nare geest uit een fles gekropen: voortschrijdend inzicht. Niemand krijgt hem er weer in.
Diesel is echt niet goed voor mensen: fijn stof, stikstofoxiden (NOx), en nog wat ‘smerigs. Enkele levensjaren kwijt. Vooral voor anderen langs de weg.
Bos is wél goed voor mensen. Biodiversiteit, water- en bodemkwaliteit, natuurlijke veerkracht, zuivere lucht. Tot je aan het rooien gaat.

De overheid wil wat doen. Geen vuile diesels in de stad. En misschien zou ook het rooien van bomen best geremd. Hoe ziet dat er uit?

diesel-bosgrondZegt Dirk (diesel) tot Bart (bos): “Ik doe mijn auto weg. En ga een nieuwe kopen. Ik mag er mijn stad niet meer mee in.”
“Jammer — voor jou, antwoordt Bart, ik koop hem over. In het bos waar ik ga wonen let niemand op fijn stof.”

 

biertrein

De toekomst begint vandaag. Drie maanden eerder dan verwacht.
Of juister: is enkele dagen geleden al begonnen. Op 13 juni, om precies te zijn.
Met een lading bier is ze die dag van het Luikse Jupille naar het Vlaamse Ninove gereden.

Misschien ken je de (kleine) reeks die ik op deze website publiceer: de toekomst alsof je er was.
Ik neem een artikel uit de krant, verander het onderwerp, en projecteer het in de nabije toekomst. Zo bracht ik op 16 september 2016 een tekst over de ecotruken van de supertrucks.

Naast het reële artikel uit De Morgen van 14 september 2016 (Eerste proef met supertrucks succesvol: minder uitstootgassen en luchtvervuiling) zette ik een fictief artikel dat ik op 14 september 2017 (!) dateerde: Eerste proef met goederentrein succesvol: minder uitstootgassen en luchtvervuiling.
Dat is… de toekomst alsof je er was. [Andere teksten van de reeks gingen over SABAM, een valse Bart V., de KBVB die de Nobelprijs wiskunde wint, of initiatieven van Kris Peeters.]

Drie maanden vóór 14 september 2017 werd mijn fictief artikel werkelijkheid. Op 13 juni schreef >De Morgen immers  Biertrein tussen Jupille en Ninove moet tot 5.000 trucks per jaar van de weg houden. Een vergelijking dringt zich op.

170615-tabel-biertrein

Twee eeuwen na de Stockton and Darlington Railway (1825) is de goederentrein  weer uitgevonden.

het MuHKA op Stuivenberg, en hoe!

Eén.
Het MuHKA — Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen — (1987) barst uit zijn muren. Het wil vergroten — ter plaatse — of een nieuwe locatie.
“Op het Zuid”, zeggen bewindslieden. Omwille van de synergie met het Foto-museum, en Schone Kunsten, dat zelf al twee musea wordt. Op de plaats van het Hof van Beroep (1973) zeggen sommigen — al zou je hopen dat daar weer een brede opening naar de Schelde komt. Zoals de sluis die er vroeger lag.
[Of vreest men, dat als het MuHKA aan het reizen gaat, het in een andere stad belandt, of zelfs in Gent met het SMAK fuseert?]

Twee.
Stuivenberg gaat dicht. Het hospitaal verhuist (en vergroot) naar het Cadix-ziekenhuis, aan Spoor Noord en het Kempisch Dok (krijgen de zieken een zicht op de boten? genezen ze dan sneller? of willen ze blijven?).

stuivenberg-plan-1884

Stuivenberg, van 1877 tot 1884 naar een ontwerp van Frans Baeckelmans gebouwd, was toen het in gebruik genomen werd een van de modernste hospitalen van Europa. De acht ronde, bijna vrijstaande paviljoenen, elk met twee zalen (beneden en boven), door gangen en dienstlokalen met elkaar verbonden, waren een vooruitstrevende oplossing om de zieken van miasmen te vrijwaren, en hen gezonde lucht, licht en zon te bieden, op een wat drogere plek — Stuivenberg — in een toch vooral natte stad. Met zijn vierentwintig afzonderlijke gebouwen in een grote tuin, en zijn heldere gangen, was Stuivenberg ook erg aanpasbaar. Er kon voortdurend worden bijgebouwd. Die uitzonderlijke kwaliteit heeft het ziekenhuis 130 jaar lang voor volledige afbraak behoed. Het is wel ingrijpend veranderd (in feite dichtgebouwd), maar de paviljoenen en het oorspronkelijke plan ziet men nog steeds.

Eén + twee = drie.
Het MuHKA op Stuivenberg!

stuivenberg-doorsnede-paviljoen-jvs-1977

Argumenten.

  • Op het Zuid is het MuHKA niet meer nodig, het heeft zijn werk als motor voor stadsvernieuwing en wijkontwikkeling meer dan voltooid. Er zijn in die buurt musea en bezienswaardigheden genoeg.
  • Een buurt als Stuivenberg kan een museum wel goed gebruiken. Museumbezoekers mogen wel ‘s wat anders zien van de stad. [In Antwerpen lijkt het alsof musea op maximum duizend meter van de kaaien mogen staan. Met de ZOO als uitzondering. Smidt van Gelder is al dertig jaar dicht, en het Diamantmuseum heeft slechts tien jaar bestaan. ]
  • Als de Sinksenfoor naar Spoor Oost kon vertrekken, kan het MuHKA naar Stuivenberg!
  • Het MuHKA hoort thuis in de talentrijkste buurt van ‘t stad.

Maar vooral:

  • Stuivenberg is een buitenkans voor het museum, een kans die je zelden elders vindt. Een museum in paviljoenen in een tuin in een stad. Een  museum met een verre verwantschap aan het Museum Insel Hombroich in Holzheim bij Neuss (Düsseldorf), met paviljoenen in een park. Al is die laatste site 10 ha groot, en Stuivenberg ongeveer 5.

Museum_Insel_HombroichHoe?

  • MuHKA Stuivenberg respecteert de geest van het voormalige Stuivenberggasthuis, en een deel van de architectuur.  Toch is de gebouwde erfenis minder belangrijk dan de architecturale: niet de bakstenen maar het ontwerp met paviljoenen in een tuin.
  • Daarom worden a priori alle toevoegingen afgebroken die na 1884 zijn gebeurd.
  • De paviljoenen worden op diverse wijzen aangepakt. Sommige worden in een oorspronkelijke staat hersteld, nauw aansluitend bij hoe ze er in 1884 hebben uitgezien (als gebouw, niet als hospitaal), andere worden min of meer grondig aangepast (een vloer eruit, een stuk erbij). Enkele worden misschien zelfs afgebroken, en door nieuwe, andere paviljoenen vervangen.
  • Voor de overige gebouwen (administratie, keuken, klooster, badhuizen, wasserij…) kunnen gelijkaardige keuzen worden gemaakt — een aantal dingen zijn trouwens al weg —: behoud, omvorming, of nieuwbouw, geïnspireerd op het oude patroon.
  • Net als in het Museum Insel Hombroich is de relatie tot de tuin een essentieel onderdeel van het project. De tuin is daarom nog geen beeldentuin (conform Middelheim). Binnen dialogeert met buiten, cultuur met natuur. De tuin blijft wel ommuurd. Voor het grootste deel althans, want ook de relatie tussen het museum en de buurt, en de directe meerwaarde voor die buurt verdienen bijzondere aandacht in het ontwerp.
  • Behalve het Museum Insel Hombroich kunnen ook de Sint-Amelbergakerk in Bossuit, in 2014 door de Britse kunstenares Ellen Harvey omgevormd, en het werk van Gordon Matta-Clark in 1978 in Antwerpen inspirerend werken. [De collectie van de Stichting Gordon Matta-Clark ligt mee aan de basis van de oprichting van het MuHKA.]
  • Geen idee hoe groot zo’n museum moet zijn. Allicht blijft er plaats voor andere gebruiken en gebruikers, waaronder de medische en sociale diensten voor de buurt. De nieuwe gebouwen in de Boerhaavestraat en de Pothoekstraat blijven bestaan. Ze vormen een psychiatrisch ziekenhuis. Een goede buur.
  • De huidige site van het MuHKA op het Zuid wordt voor een woningproject ten gelde gemaakt. Plus wat neringdoeners. Een kwart van het te bouwen vloeroppervlak gaat naar sociale woningen, om de diversiteit te vrijwaren.

Bossuit_Sint-Amelbergakerk

[Voor meer informatie over het Stuivenberggasthuis, zijn geschiedenis, zijn architectuur, zijn kwaliteiten… “Het Stuivenberggasthuis te Antwerpen”, eindverhandeling Jef Van Staeyen, NHIBS 1977, net 40 jaar geleden; en >de beschrijving van het gebouw in de inventaris van het onroerend erfgoed in Vlaanderen.]

arme staten stemmen Trump

The New York Times publiceerde op 16 november 2016 (een week na de verkiezingen) een artikel van Tim Wallace over >“The Two Americas of 2016″, waarin hij de tweedeling van het land extra in de verf zette :  een grootstedelijke rand, op de wereld gericht, die Clinton stemt, en een besloten binnenland, voor Trump.

Deze analyse — en een artikel van Jens Aerts in het tijdschrift Ruimte (“The urban-rural devide”, december 2016, nummer 32) — zette me aan het rekenen. Ik vergeleek de kiesresultaten per staat met de inkomensgegevens, en kwam tot een niet geheel onverwacht, maar in zijn kracht toch verrassend resultaat:
arme staten stemmen Trump, rijke stemmen Clinton.
Daarmee is niét gezegd dat arme mensen overwegend Trump stemmen — de analyse spreekt zich daarover niet uit. Arme en/of rijke mensen in staten met lagere inkomens stemmen Trump. En waar meer geld wordt verdiend is Clinton favoriet.

Ik verwerkte de resultaten in verschillende grafieken (staafdiagrammen en puntendiagrammen), en keek ook naar de inkomensongelijkheid en het welzijnsniveau, daarbij steunend op het onderzoek van Richard Wilkinson en Kate Pickett, waarover ik eerder schreef (>“The Spirit Level, How Equality is Better for Everyone”).

Ik kom hier zeker op terug.

« Older posts