Jef Van Staeyen

Tag: taal (Pagina 10 van 11)

Bien à toi

Dit bericht gaat — straks toch — over Combell, mijn webhoster. Maar dat streepje kritiek zal hij wel verdragen.
Eerst dit. Wanneer een Franse vrouw me een mail stuurt — een courriel — en hem met “Bien à toi” ondertekent, gaan de gekste ideeën door mijn hoofd. En door mijn hart. Marie-Joseph Bertini wees er enkele jaren geleden al op (in Libération, op 17 januari 2007): de geschreven omgangsvormen zijn in snel tempo aan het evolueren (voor mij wellicht wat langzamer). De tijd ligt ver achter ons dat men “Votre dévoué” ondertekende.
“Recevez l’assurance”, “Veuillez croire”, “Je vous prie d’agréer l’expression de mes salutations distinguées”, ook dat verdwijnt, en maar goed ook. We heten niet allemaal Choderlos de Laclos. (“Je suis, sans compliment comme sans réserve, entièrement à vous.” — Les Liaisons dangereuses, 1782)

“Frankrijk is een oud en vermoeid land waar van het gevoel alleen de vorm is overgebleven” schreef Milan Kundera in “Onsterfelijkheid” (1990). En hij verhaalde hoe gelukkig hij was, toen hij in Praag een brief kreeg van zijn uitgever in Parijs, die de secretaresse besloot met “Veuillez agréer, cher Monsieur, l’expression de mes sentiments les meilleurs”.  Een liefdesverklaring verborgen in het slot van een brief!
Kundera, die sinds 1975 in Frankrijk woont, zal wel gemerkt hebben dat een en ander veranderd is. “Cordialement” en “amicalement” zijn in de plaats gekomen. Volgens Marie-Joseph Bertini nog altijd even (on)oprecht.  En nu dus “Bien à toi”.  Van mij mag het wel. Voel ik me Kundera.

Ik ben geen Noordnederlander, dus heb ik een voornaam: Jef.  (Anders was het J.M.W.) Ik word graag met die naam aangesproken, ook in een brief of een mail, althans door vrouwen of mannen die ik ken. Door een mij onbekende als Jef te worden aangesproken (“Beste Jef”), is me wel vreemd. Maar ik krijg pas echt de pokken als een machine me schrijft, en de brief heel vertrouwelijk met “Beste Jef” of “Cher Jef” begint.
Combell, mijn webhoster, deed er nog een schepje bovenop. Krijg ik vandaag een mail die begint met “Cher/chère Jef”, en eindigt met  “Merci d’avance pour votre participation. Cordialement, Jonas Dhaenens, Managing Director”.  Als ik iemand in een brief met zijn of haar voornaam aanspreek, dan weet ik toch wel of die iemand een man of een vrouw is.  En dan onderteken ik niet met naam en toenaam en functie, managing of niet, maar gewoon met míjn naam, Jef.

mvg

Jef

de enkel en de neus

Taal laat me niet los.
Ik denk heel de tijd aan taal.  Ik hou van taal.

Taal is een merkwaardig ding.  Ze bepaalt relaties tussen mensen.  Vertaalt relaties tussen mensen.  Is de kapstok van ons denken.
Taal staat boven de wet.  Wel zijn er wetten die zeggen welke taal je waar en wanneer gebruiken moet.  Wel zijn er wetten die sommige begrippen bepalen.
Maar voor het overige staat taal boven de wet.  De wet bedient zich van taal.
Zonder taal zijn wetten machteloos.  Zonder taal zijn we allen machteloos.
Taal is onze Common Law, ons gewoonterecht.

Taal verwijst voortdurend naar zichzelf.  Is een zelfdragend systeem.  Er is geen beginpunt aan taal — aan wiskunde misschien wel — want taal beschrijft cirkels. Elke definitie verwijst naar een ander woord, waarvan de definitie op haar beurt naar wéér een ander woord verwijst.

Taal is van iedereen, en van niemand.
Je kan taal zelf maken.  Misschien word je verstaan.  Zelfs nagevolgd. Kortstondig, of blijvend. Ooit heeft iemand fiets gezegd.  Ooit heeft iemand kantelmoment geschreven.  Een snipperdag gevraagd.  Kleine steentjes in een lang en gezamenlijk pad.

Meestal evolueert taal incrementeel.  Dit is: met kleine stappen, zonder vooropgezet plan.   Toch wordt taal soms systematisch aangepakt. Wordt de structuur bijgeschaafd en vaster gezet, komen er nieuwe woorden.  Simon Stevin was zo’n taalingenieur: evenaar, evenredig, evenwijdig, loodrecht, raaklijn, langwerpig… wiskunde, scheikunde en wijsbegeerte.  En ooit heeft iemand het woord onmiddellijk bedacht, of dadelijk  (immédiat en actuel).  Wist je overigens dat het Nederlands aarzelen op het Frans reculer geïnspireerd is?
Het komt ook voor dat een bestaand woord een heel nieuwe betekenis krijgt, die zelfs het tegenovergestelde van de oorspronkelijke kan zijn: afbouwen is een vorm van langzaam afbreken geworden, waar het eerder voltooien was.  Na de ruwbouwwerken werd het huis afgebouwd.

Kunnen we ook vandaag nog taalingenieur zijn?  Kunnen we woorden en betekenissen verschuiven?  Dit kortverhaal is een speelse poging daartoe:
de enkel en de neus.

Journaalnederlands en Verkavelingsvlaams, de hypothese van de tweede persoon

“Waarom lukt het Nederlandse dialectsprekers binnen de Nederlandse rijksgrenzen wel foutloos Nederlands te [spreken] en slagen de Belgen, die zoveel lawaai maken over hun taal, daarin zo goed als nooit?”  (naar Willem Frederik Hermans)

Hier lees je een reactie op een artikel van de Hasselaar José Cajot in het tijdschrift Ons Erfdeel (februari 2010):  > “Van het Nederlands weg? De omgangstaal in Vlaanderen”. 

 

post-scriptum (oktober 2017): Voetnoot 5 pagina 3 van mijn tekst, omtrent gij drinkt altijd thee, is niet helemaal juist. Ook zwakke werkwoorden kunnen (maar niet moeten) in de tweede persoon enkelvoud van de verleden tijd een eind-t krijgen: gij hoordet. Maar deze vorm is zeldzaam. Meer gebruikelijk is gij hoorde. 

« Oudere berichten Nieuwere berichten »

© 2026 moskenes.be

Thema gemaakt door Anders Noren — Boven ↑