moskenes.be

Jef Van Staeyen

Pagina 2 van 68

Lille, plaine Churchill, ochtend- en avondwandeling

De Plaine Churchill heb ik te laat ontdekt. Ik bedoel: naar waarde geschat. Want ik ging met de bus. Pas enkele jaren geleden besliste ik te voet naar het werk te gaan, een afstand van twee kilometer, langs de Plaine Churchill, en langs een aangrenzend maar naamloos terrein in La Madeleine, dat om onduidelijke motieven in administratieve documenten soms le Tir à l’Arc wordt genoemd, al staat de staande wip aan de Rijselse overkant. Behalve op winteravonden, zeg ik maar — omtrent de wandeling, niet de wip. Het pad is onverlicht. En: je weet nooit wie je tegenkomt.
De Plaine Churchill en dat terrein in La Madeleine dat ik in de foto’s hierbij Coubertin heb genoemd, naar de brede laan die er ligt, zijn in feite een overschot. Een résidu van een om militaire redenen onbebouwbaar (non aedificandi) gebied beneden de Rijselse wallen, dat enkele decennia geleden door een quasi-autoweg doorsneden werd, en dat op een blauwe maandag parkachtig en sportvriendelijk werd aangelegd — het Rijselse deel wellicht na de bouw van de hogesnelheidslijn die er in een tunnel onder loopt.
[De taluds die je er ziet hebben dus niets met oude vestingen te maken, maar allicht meer met het stockeren van overtollige grond, en bescherming tegen het lawaai van de drukke ringweg die er net achter ligt. In dat stukje Vieux-Lille zijn de oude wallen en grachten volledig gesloopt.]
De komende jaren zal het gebied onherkenbaar veranderen: het deel in La Madeleine wordt volledig bebouwd, ook waar die mooie bomen staan (de eerste foto’s van de reeks), en in het Rijselse komt een nieuw gerechtsgebouw.

Die enkele jaren heb ik aan dat stukje ruimte en natuur wel veel plezier gehad, ‘s morgens vóór en ‘s avonds na het werk. Ik heb er enkele tientallen foto’s van, maar niet genoeg om alle sferen te tonen die ik er ervaren heb: waar is de regen? waar is de mist? en waar zijn al de bloemen heen, of de duizenden pareltjes van dauw die schitterden in de ochtendzon? Ook wat banaal wordt aangelegd, kan wonderlijk zijn. Als je de natuur, het licht en het weer hun gang laat gaan.

In tegenstelling tot het beeld met de sportieve loper bovenaan zijn de twee dozijn foto’s die ik toon allemaal kleurfoto’s, ook al zie je dat soms niet. Een klein, automatisch fototoestelletje dat al vaak wonderen heeft verricht (Canon) en, voor de recentste foto’s, soms mijn zaktelefoon (Nokia), hebben de plaatjes genomen, waarvan de kleuren door dat laatste dingetje soms eigenzinnig werden geïnterpreteerd. Zowel de datum als het uur heb ik vermeld, omdat dat voor deze beelden met seizoenen, licht en weer (en bladeren) erg belangrijk is. Er zitten ook enkele foto’s bij met de staande wip (le tir à l’arc), maar ik weet niet of die oude Vlaamse sport daar nog veel beoefend wordt.

Compiègne, Royallieu, memoriaal van de internering en de deportatie ❧

Het lijkt soms of de hele Franse geschiedenis in het Picardische stadje Compiègne is samengevat.
In 1430 werd Jeanne d’Arc in Compiègne door Bourgondische krijgslieden gevangen genomen, waarna ze aan de Engelsen werd verkocht. In het bos van Compiègne (in een treinwagon in la Clairière de Rethondes) werd in november 1918, en opnieuw in juni 1940 (Hitlers revanche) de wapenstilstand getekend. In datzelfde bos — of veeleer een woud — staat het machtige en prachtige kasteel van Pierrefonds. Hertog Louis d’Orléans had in de 14de eeuw laten bouwen, maar in de 17de eeuw werd het grotendeels afgebroken en in de 19de eeuw door Viollet-le-Duc in opdracht van keizer Napoléon III volledig heropgebouwd, allicht veel echter dan het ooit was geweest. [In 1832 waren de romantische ruïnes van het toen nog vervallen kasteel ook het toneel van een feestje dat de Franse koning Louis-Philippe gaf om het huwelijk van zijn dochter Louise met de kersverse koning Leopold I van België te vieren — waarmee hij meteen ook zijn oog op dat jonge, kleine koninkrijkje liet vallen.] In de stad zelf is er bovendien nog het Paleis van Compiègne, waar talrijke koningen en keizers hebben verbleven. Het huidige gebouw dateert uit de 18de eeuw, ter vervanging van eerdere kastelen waar al sinds de 5de eeuw de gekroonde hoofden van Frankrijk vaak en graag hebben gewoond.

Compiègne herbergt echter ook, en vooral, aan de rand van de stad, het camp de Royallieu, Memoriaal van de internering en de deportatie.
Ter plekke heb ik documenten gelezen over de eerdere, koninklijke geschiedenis van Royallieu, waaraan het ook zijn naam te danken heeft, maar daarvan heb ik hier niets teruggevonden. Feit is dat er in 1913 een kazerne werd gesticht, die na de Franse nederlaag van juni 1940 door het Duitse leger voor de opvang van krijgsgevangenen werd gebruikt. Dit Frontstalag 122 werd vanaf juni 1941 een ‘permanent concentratiekamp voor actieve vijandige elementen’ waar ook gijzelaars werden opgesloten. Er waren politieke gevangen, verzetslieden, Joden, buitenlanders, of bij razzia’s gevangen genomen burgers. Zo’n 45 000 mensen zijn in de loop der jaren in Royallieu opgesloten, voor ze naar de Duitse concentratie- of vernietigingskampen werden gevoerd. Weinigen zijn teruggekomen. Vanuit Royallieu, het enige interneringskamp in Frankrijk dat vanaf het begin van de oorlog onder Duits beheer heeft gestaan, vertrok in maart 1942 een eerste konvooi met duizend Joden naar Auschwitz-Birkenau. Een dertigtal andere konvooien zouden volgen.

Pas in 2006 en de sluiting van de kazerne werd een Memoriaal van de internering en de deportatie gecreëerd, in drie van de oorspronkelijk 25 gebouwen. Wel stond er al een monument naast de kazerne. De inrichting van het Memoriaal is erg sober, vooral als je rekening houdt met de gruwel van de plek. In het station van Compiègne, aan de andere kant van de stad, zie je op een zijspoor ook nog twee oude treinwagons staan die voor de deportatie werden gebruikt.

Vijf beelden van Royallieu en van de wagons in het station.

Antwerpen, Red Star Line ❧

Drie beelden vanop de toren van het Red Star Museum.

Oostende, in enkele plaatjes ❧

Acht beelden van Oostende samengebracht.

« Oudere berichten Nieuwere berichten »

© 2019 moskenes.be

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑