Jef Van Staeyen

Auteur: Jef Van Staeyen (Pagina 14 van 155)

ik wil dóór de beelden kijken

“Bloed kleeft aan dit beeld”, schreef ik in 2018 bij een foto van Ferrara. Ik wilde me niet beperken tot wat ik zag — een wit beeld van Savonarola en de massieve baksteenburcht Castello Estense in een prachtige stad — maar weten en zo mogelijk begrijpen wat ik zag. Wat betekent dit allemaal?

Eenzelfde vraag is vaak bij me opgekomen wanneer ik kerken in Italië, Frankrijk of Vlaanderen bezoek. Wat is de betekenis, en wat is het effect van al die strenge, oude, baardige mannen die van de muren en het plafond op de gelovigen, en nu de toeristen neerkijken?

Waarom ziet Katryn Kressmann Taylor, die zich ooit extreem scherpzinnig heeft getoond (Address Unknown, 1938), niet wat er gebeurt, en wat er is en altijd geweest is, wanneer ze in een dagboek Diary of Florence in Flood (1967) de gevolgen van de overstroming van Firenze (4 november 1966) beschrijft, en alleen voor de witmarmeren beelden (en een witte zwaan op de Arno), maar niet voor de mensen aandacht heeft?

Is Parijs een romantische stad, vooral aan de oevers van de Seine, of is het vooral een défilé van macht? Niet alleen le quatorze juillet, maar het hele jaar door. Of: waarom is het beide, als je ziet dat die prachtige stad, nog meer dan andere, de in steen gebouwde uitdrukking is van macht: politieke macht, religieuze macht, administratieve macht, militaire macht, juridische macht, academische macht, culturele macht (en bezit: het Louvre, dat eerst een afdeling van het Ministerie van Financiën was), en — uiteraard ook, zij het in dat Parijs veeleer op een tweede rij — economische en financiële macht.

Wat onthou ik van de Gallo-Romeinen en hun beschaving, die ik vorig jaar in Vienne zag, en dit jaar in Limoges, Toulouse en Périgueux? Waar ik las en zag hoe ze leefden — althans een dunne bovenlaag. Wordt onze geschiedenis straks op dezelfde wijze herleid tot de levensstijl van Musk en Bezos, Arnault en Pinault, of, dichter bij huis, en enkele trapjes lager, Fernand Huts? Waarom is het verhaal dat over de Gallo-Romeinen verteld en getoond wordt zo onvolledig? Waarom wordt er zoveel — worden er zovelen — weggestopt, tenzij om de arena’s te vullen?

het klooster van de Jacobijnen in Toulouse

Een dergelijke vraag — wat zie ik? — kwam bij me op in de kerk en het klooster van de Jacobijnen in Toulouse. Prachtig, Volmaakt. Maar wie zijn die Jacobijnen? [Hier niet verwarren met de jacobijnen als belangrijke politieke beweging ten tijde van de Franse revolutie. In tegenstelling tot de girondijnen wilden ze een sterke uniformisering en centralisatie van de macht. Tot op heden wordt Frankrijk soms “jacobijns” genoemd.]
De Jacobijnen in Toulouse zijn in feite Dominicanen, een orde die in 1215 in Toulouse is opgericht door Dominique de Guzmán (alias Sint-Dominicus), die de regel van Sint-Augustinus (!) volgen, en de onzalige idee hebben gehad zich in Parijs in de rue Saint-Jacques te vestigen, vandaar hun naam. [U begrijpt het al: de complexiteit van de namen van kloosterorden is gewaagd aan de syntaxonomische classificatie in de botanica.]
Ze zijn Predikheren, die in tegenstelling tot monikken slechts één gelofte afleggen (van armoede), en tot taak hebben de katholieke geloofsdoctrine scherp te stellen en de mensen te bestrijden die een ander geloof aanhangen (de heidenen) of die de regels van de kerk niet nauwkeurig volgen (de ketters), niet toevallig in een tijd dat er om geloofsredenen veelvuldig gemoord werd — er werd niet alleen scherp gesteld, ook scherp geslepen —, in de oorlog tegen de Albigenzen of Katharen (letterlijk: ketters), tot ze allemaal dood waren (1209-1229).
“Tuez-les tous. Dieu reconnaîtra les siens.”  (*)Dood ze allemaal. God zal wel weten wie zijn getrouwen zijn. De tweede zin is een Franse staande uitdrukking, en betekent zoveel als Maak vooral geen onderscheid. Allicht is ze historisch niet waar, maar wel waarachtig.
De Jacobijnen streden met woorden. Weliswaar. Maar in andere handen werden hun woorden zwaarden. Een fenomeen dat tot vandaag bestaat.

Ik wil dóór de beelden kijken, en door de architectuur. En hier zie ik doctrine, radicalisering, onverdraagzaamheid. Ik zie bloed.

 

P.S.: Hier is de cirkel rond. De jacobijnen (de revolutionairen) vergaderden in het klooster van de Dominicanen (of Jacobijnen) in de rue Saint-Jacques in Parijs… Zowel de Jacobijnen (de monikken) als de jacobijnen (de revolutionairen) streefden naar een zuivere doctrine, die geen afwijkingen duldde, en die desnoods met geweld moest worden opgedrongen. Ze lijken verdraaid op elkaar.

 

Lees hier: Frankrijk per trein — deel 4: een lus tussen Orléans enToulouse.

 

 

Frankrijk per trein — deel 4: langs Orléans en Toulouse ❧

De voorbije lente heb ik voor een vierde maal een treinreis door Frankrijk gemaakt. Per TER, Train Express Régional, van stad naar stad. Zowel de trajecten zelf als de steden, en een beetje het toeval, hebben mijn reisplan bepaald. Maar, alhoewel ik eerst dacht aan een reis van oost naar west, met Clermont-Ferrand en Limoges, wat in dat land, per trein of per auto, nooit makkelijk is, ben ik uiteindelijk bij een lange lus langs Orléans en Toulouse beland — mét Clermont en Limoges. Een lus die ik, met enige overdrijving, ook een “méridienne” noem. Fransen houden van zo’n woorden, en je bent Fransman of je bent het niet.

Het station Paris Bercy Bourgogne Pays d’Auvergne, waar mijn trein naar Moulins vertrok.

“navettes”, of schietspoelen

A priori kies ik steden die ik nooit heb bezocht (Clermont-Ferrand, Limoges…), of waaraan mijn herinneringen zijn vervaagd (Orléans, Cahors…). Ik heb een zwak voor miskende steden, die door de grote toeristenstromen worden vergeten (Moulins, Montluçon, Agen). Ik zette er Toulouse bij, dat ik toch meende te kennen — nee, dus — en Périgueux, een toeristische hot-spot dacht ik — verrassend kalm voor een Pinksterweekend.

Ik hou van kleine, lokale spoorlijnen, zoals van Clermont-Ferrand naar Limoges, via Montluçon, of van Limoges naar Périgueux, en dan Agen. Lijnen waar er drie treinen zijn per dag. Drie navettes, maar dan echt, zo sterk lijken ze op de schietspoelen van een weefgetouw. [Een navette is een schietspoel.] Ook op grotere lijnen, met Intercités of zelfs TGV, neem ik het liefst een TER. En ik vermijd de grote spoorweg-knooppunten (zoals Bordeaux) waarvoor je straalsgewijs omwegen maakt.
Het negatief van mijn reis zijn dan de talrijke steden waar ik eerder al was, omdat ik in de omgeving woonde (Niort), dan wel omdat ik ze bezocht als toerist of voor mijn werk. Dat zijn er nogal wat. Het vertaalt ook, het kan niet anders, de aan- of afwezigheid van een ietswat geknoopt spoorwegnet.

eiken en kastanjelaars

Geen enkele van de spoorlijnen is spectaculair. Maar de meeste zijn heel mooi. En bevreemdend. In de Limousin en de Périgord lijkt de treinreis op een wandeling, aan hoge snelheid weliswaar, in een eindeloos bos van eiken en kastanjelaars, slechts onderbroken door een zeldzaam huis of dorp, en door de bultige weien waarop Limousin koeien en hun kalveren vreedzaam grazen. [Een ander leven dan in de stallen hier.]
God had allicht aarde teveel toen hij de Limousin geschapen heeft. Daarom heeft hij heuvels, plooien en krullen gemodelleerd, waartussen de spoorlijn bochtig haar weg zoekt. Het (niet-geëlektrificeerd) enkelspoor volgt het reliëf, en dus slingert het heen en weer. Bochten naar links en bochten naar rechts volgen elkaar op. De spoorstaven zijn kort, de wielen slaan voortdurend tegen de voegen. De bomen en struiken geselen de trein — of juister: de trein geselt hun takken. Ik vraag me af hoe een machinist zich voelt in die groene omgeving, terwijl hij nauwelijks ziet waarheen hij rijdt. En of er in die bossen geen groen-blindheid ontstaat, verwant aan wat skiërs in het wit in de bergen ervaren.

Toch was het langs twee grotere spoorlijnen, van Agen naar Toulouse, en van Toulouse naar Limoges — tussen Montauban en Toulouse is dat hetzelfde traject — dat er het meest te zien is. Het uitzicht is er vaak ruimer, over grote valleien. Tunnels en viaducten volgen elkaar op. Men ziet de Lot, de Tarn, de Garonne (een beetje), en vooral, van Agen tot Toulouse, haar kanaal — le Canal latéral à la Garonne — soms heel kortbij. Boten en treinen volgen hetzelfde traject, wat niet echt mag verrassen. En wie goed oplet, ziet ook enkele kanaalbruggen, zoals in Moissac over de Tarn.

Voor een beeld-reportage in 50 pagina’s, klik hier of op de foto of kaart.

 

 

Lees ook, bij het bezoek aan de kerk en het klooster van de Jacobijnen in Toulouse: ik wil dóór de beelden kijken.

En lees hier over de vorige reizen:

minder gas, of méér ?

De Vlaamse regering wil het elektriciteitsverbruik bevorderen. Preciezer: ze wil het gasverbruik ontmoedigen, en de overschakeling op elektriciteit promoten. De verbranding van gas produceert broeikasgassen en is afhankelijk van buitenlandse gas-toevoer, en het verbruik van elektriciteit is… nu ja, wat is het?
Voor de verwarming van gebouwen rekent ze op warmtepompen, die de warmte uit de lucht of de bodem halen, en dergelijke dingen zijn vaak elektrisch.

De promotie van warmtepompen, die een rendement van 400 % kunnen halen (4 kWh warmte voor 1 kWh elektriciteit) wordt momenteel geremd door het prijsverschil tussen gas en elektriciteit. Voor individuele verbruikers kost 1 kWh elektriciteit ongeveer evenveel als 4 kWh gas.
[Terloops: het rendement van een gasketel varieert, naargelang de ketel, van 90 tot 110 %. Je krijgt dus van 0,9 tot 1,1 kWh warmte voor 1 kWh gas — waarvoor je met de geldende gaskwaliteit en -druk 88 liter gas nodig hebt.]

Om de gewenste overschakeling naar elektriciteit te bevorderen wil de Vlaamse regering elektriciteit goedkoper en gas duurder maken. [Waarmee ze, terloops gezegd, ook het autoverkeer goedkoper maakt.] Ze wil kosten die aan het elektriciteitsverbruik verbonden zijn, op het gasverbruik verhalen. En die kosten gaan omhoog.

Maar hoe zit het met de cijfers?

1.
De energie-mix van elektriciteit in Vlaanderen fluctueert van jaar tot jaar. Een hoge raming geeft 30 % hernieuwbare energie (zonnepanelen en windmolens), 40 % kernergie en 30 % gas. Maar er zijn ook jaren dat het aandeel gas tot 40 % stijgt.

2.
Elektriciteit uit warmte is niet erg efficiënt. Van kerncentrales en zgn. thermische (*)Het begrip “thermische centrales” is misleidend. want ook kerncentrales zijn thermisch. centrales (steenkolen, olie of gas) wordt 33 tot 37 % omgezet in elektriciteit. De rest (63 tot 67 %) wordt in de omgeving geloosd (in de lucht via koeltorens, en in rivier- of zeewater). Dat is ook de reden waarom in energiestudies een factor 2,5 wordt gebruikt om het primair energieverbruik te kennen voor elektriciteit. Factor 2,5 stemt overeen met een rendement in de elektrische centrale van 40 %.

[Terloops: Het energetisch rendement van zonnepanelen bedraagt 15 tot 22 %. De rest wordt omgezet in warmte. De zon is gratis, dus weegt dat lage rendement niet zwaar door. Dat zou het wel doen, mochten er in de steden massaal zonne-panelen worden geplaats, die het stedelijk hitte-eiland-effect met 1 tot 1,5°C kunnen versterken. Massaal veel zonnepanelen installeren voor massaal veel koelinstallaties (zgn. airco (*)De term “airco” is vaak onterecht. De conditionering van lucht veronderstelt immers dat niet alleen de temperatuur en de vochtigheid maar een resem kwaliteitsparameters wordt opgevolgd.) is het laatste dat we nodig hebben. Het wordt er alleen maar heter van. Bij extreem warm weer zou het allicht beter zijn de zonnepanelen met witte zeilen af te dekken.]
[Terloops bij terloops: lichtere kleuren voor gevels, lichtere kleuren voor bestrating en — vooral — lichtere kleuren voor daken kunnen, samen met water en groen — en buiten-zonnewering — een belangrijke bijdrage leveren aan de bestrijding van het stedelijk hitte-eiland-effect. Hou de warmte tegen vóór ze binnenkomt.]

3.
Als er in elektriciteit 30 % gas zit, en het rendement van de zgn. thermische centrale is 40 %, heb je voor 1 kWh elektriciteit 66 liter gas nodig. Als het aandeel gas in je elektriciteit tot 40 % of meer stijgt, heb je zelfs 88 liter of meer nodig. Je bespaart dus nauwelijks gas als je het door elektriciteit vervangt. In sommige gevallen verhoog je zelfs het verbruik.

Vergelijking van benodigde primaire energie als men gas door elektriciteit vervangt.
1 – 1 kWh gas (= 88 liter gas)
2 – standaard energiemix voor 1 kWh elektriciteit  (30 – 40 – 30)
3 – weergave met primaire energie (= 66 liter gas, + nucleair + hernieuwbaar)
4 en 5 – idem, maar met 40 % gas in de energiemix (= 88 liter gas, + nucleair + hernieuwbaar).
In de elektriciteit zit per kWh finale energie (bijna) evenveel gas als het gas dat je rechtstreeks gebruikt.

4.
De kans is klein dat het aandeel gas in de elektriciteitsproductie op korte of middellange termijn afneemt. Daar zijn meerdere redenen voor, die te maken hebben met de eigenschappen van de diverse energiebronnen: hernieuwbaar, nucleair en gas.

5.
Het grote voordeel van gas is dat het stockeerbaar is. Met veel vernuft en vooral hoge kosten kan weliswaar ook elektriciteit opgeslagen worden, een voorraad voor enkele uren, maar dat is niet vergelijkbaar met de capaciteit om gas op te slaan. Op Europees niveau bestaat een gasvoorraad die 30 % van het wintergebruik dekt, en vóór elke winter opnieuw wordt aangevuld.
Het grote nadeel van gas is de afhankelijkheid van de geopolitieke situatie — wat we met de Russische invasie in Oekraïne goed hebben gemerkt. De prijzen schieten de hoogte in, wat minder de vertaling is van een accuut gebrek aan gas, dan van een verwacht toekomstig tekort. Er wordt gespeculeerd op de evolutie van vraag en aanbod, of, zo men wil, er worden commerciële voorzorgsmaatregelen genomen — het verschil tussen beide is niet altijd scherp.
[Ook voor kernenergie en hernieuwbare energie geldt geopolitieke afhankelijkheid — voor splijtstof en zeldzame materialen — maar die werkt niet zo snel door.]

6.
Het grote nadeel van wind- en zonne-energie is de extreme weersafhankelijkheid, wat, samen met de niet-stockeerbaarheid van de geproduceerde elektriciteit, kan leiden tot grote overschotten of tekorten. Alleen de duisternis is voorspelbaar, maar het weer is dat niet, en vooral: er valt niets aan te doen. [Hernieuwbare energie uit getijden en zeestromen kan daar in de marge wat aan verhelpen, en de maan zal zo snel nog niet op de aarde vallen omdat we de getijden afremmen. Integendeel (*)Dit is een weetje dat niet terzake doet, maar me wel verrast: de getijden hebben tot gevolg dat de afstand tot de maan zeer langzaam groter wordt en dat de dagen (de etmalen) langer worden. Aanvankelijk waren er meer dan duizend etmalen in een jaar. In een recenter artikel heb ik dat verder uitgewerkt..]

7.
Kernenergie is stugger, ze kan niet snel worden op- of neergeschaald wanneer een tekort of overschot aan hernieuwbare energie dit vereist, of in functie van het verbruik. Ze is ook, zij het in veel mindere mate dan hernieuwbare energie, weersafhankelijk. De situaties waarbij het koelwater te koud is en het koelcircuit bevriest worden zeer zeldzaam [er wordt vaak verwezen naar een incident in een kernreactor van Chinon aan de Loire, in 1987], maar situaties waarbij het koelwater (in de rivier) te warm of te karig is, zijn wel frequent. Onlangs, eind juni [2025] moest de kerncentrale van Golfech op de Garonne, nabij Toulouse, worden stilgelegd [reactor 2 lag al stil voor onderhoud, en reactor 1 moest worden gestopt], en situaties waarbij de productie van kernreactoren in Frankrijk, Zwitserland, Duitsland of Zweden moet worden afgeschaald bij gebrek aan koelwater zijn frequent. Omdat de elektriciteitsnetwerken aan elkaar gekoppeld zijn, beïnvloedt dat ook de beschikbaarheid van nucleaire elektriciteit in België: prijsmechanismen zorgen ervoor dat er meer nucleaire elektriciteit wordt uitgevoerd of minder wordt ingevoerd. En dat de vraag naar andere elektriciteit (gas?) stijgt.

8.
De kenmerken van de hernieuwbare (wind en zon) en nucleaire elektriciteitsproductie maken dat er blijvend beroep wordt gedaan op gasgestookte elektriciteitscentrales om de verschillen tussen vraag en aanbod op te vangen. Zowel het aanbod als de vraag is slecht beheersbaar.
Een nadeel van de gasgestookte centrales is de hoge prijs van de geleverde elektriciteit. Er wordt immers verwacht dat de centrales slechts deeltijds functioneren, om schommelingen in de vraag op te vangen, maar de vaste kosten lopen het hele jaar door.

9.
Ook structureel, op langere termijn, ziet het ernaar uit dat de behoefte aan gascentrales zal blijven bestaan.
Nieuwe, bijkomende kerncentrales bouwen vraagt veel geld, veel kennis en veel tijd. Het geld en de kennis zijn er onvoldoende, en tijd is er alleen als men aanvaardt dat er slechts op lange termijn een oplossing komt. Het vermelde probleem met het koelwater wordt er niet minder mee. [En, terloops gezegd: kernenergie is veruit de vuilste energie die er bestaat. Als we nu stoppen met de uitstoot van CO2 (of die drastisch verminderen), blijft het klimaatprobleem nog enkele generaties bestaan, maar het reeds geproduceerde kernafval vormt een probleem, een zorg en een kostprijs voor enkele duizenden generaties na ons.]

10.
De stuurbaarheid van de elektriciteitsvraag is beperkt — en wordt in de toekomst misschien nog beperkter. Met digitale meters, snel fluctuerende tarieven, hoge prijzen voor piek-afnames, thuisbatterijen en sensibiliseringscampagnes wil men het piekverbruik beperken. De opkomst van Artificiële Intelligentie (A.I.), met een hoge, maar allicht stabiele elektriciteitsbehoefte, lijkt een stabiliserende factor te kunnen zijn — want minder pieken — maar biedt ook minder kansen om onregelmatigheden aan de aanbodzijde op te vangen. De stabiele vraag naar elektriciteit van datacenters met het onregelmatige aanbod van hernieuwbare elektriciteit beantwoorden lijkt geen goed idee.
Wanneer de vraag naar elektriciteit het aanbod overtreft, zal je dat als consument financieel voelen — je wordt ontraden om de oven, de vaatwasser, het strijkijzer te gebruiken, of om de batterij van je auto op te laden —, maar je zoek- of werkopdracht met A.I. wordt er niet duurder, of op andere momenten goedkoper, van. Zullen datacenters worden stilgelegd als het windstil en donker is? [Nee.]

11.
Om al deze redenen lijkt het er sterk op dat gas een belangrijke energiebron zal blijven om elektriciteit te produceren. En, als dat aandeel 30 % of in de buurt van 40 % ligt, in feite méér gas zal verbruiken dan wanneer dat gas direct naar de uiteindelijke gebruiker wordt vervoerd.
Voeg daaraan toe dat warmtepompen vaak op piek-momenten werken (koud of heet), wanneer de vraag naar elektriciteit het hoogst is. en het aandeel gas daarin ook… [50 % ?] en we stevenen af op een verhoging van het gasverbruik.

12.
Toch wil de Vlaamse regering, en niet alleen zij, dat er minder gas en meer elektriciteit naar de uiteindelijke verbruikers wordt gebracht. Een dicht en hoogwaardig gasnet, dat weliswaar onderhouden moet worden [en waarbij, het moet gezegd, ten gevolge van slecht onderhoud of onvolkomen informatie-overdracht, soms dramatische ongevallen gebeuren] zal worden ontwricht of zelfs afgebroken, en het elektriciteitsnet met zware kosten versterkt om… het gas onder de vorm van elektriciteit tot bij de gebruikers te brengen.
Een heel nieuwe infrastructuur wordt opgetuigd — met geld dat er niet is — om evenveel, of zelfs méér gas te verbruiken. Samen met meer andere elektriciteit, die voor wat anders nuttig ware geweest. Bestaand kapitaal (het gasnet) wordt ontwaard.

13.
En de warmtepomp? zal u vragen. Terecht. Want zij was het argument voor de overschakeling van gas naar elektriciteit. Van gasketels naar elektrische warmtepompen.
Er bestaan ook op gas aangedreven warmtepompen. Ze weerstaan beter aan lage temperaturen — altijd handig als het om verwarming gaat. En de door de pomp geproduceerde “verlies”warmte wordt meegenomen in de nuttige warmteproductie.
Men zit dan allicht aan een gelijkaardig gasverbruik als voor de elektrische warmtepomp, maar (1) zonder bijkomend beroep te doen op kernenergie, (2) zonder bijkomend beroep te doen op hernieuwbare energie (die men voor andere, betere dingen kan gebruiken), (3) zonder versterking van het elektriciteitsnet, en (4) mét een voorraad (in casu gas) die tegen een stootje kan.

14.
Ter herinnering: de maatschappelijke uitdaging bestaat er niet in géén CO2 uit te stoten, maar wel véél minder. De opwarming van de aarde is het gevolg van een te grote uitstoot van CO2 — en van andere broeikasgassen.

15.
Tot slot: zeg me waar ik me vergis, waar de berekening niet klopt.
En, zelfs als de berekening niet helemaal klopt, zou de teleurstelling wel eens groot kunnen zijn, voor (bijna) iedereen — behalve de installateurs en andere bedrijven. Een nauwelijks verminderd gasverbruik en een nauwelijks verminderde uitstoot van CO2, een toegenomen en onbeantwoorde vraag naar elektriciteit {zoals die in Nederland bestaat, waar bouwvergunningen voor woningen, scholen, bedrijven… moeten geweigerd worden], hoge installatiekosten, versterking van het netwerk…

 

P.S.: Het is mogelijk dat u niet akkoord gaat met de kwalificatie die ik voor kernenergie gebruik, en dat u meent dat we ons geen zorgen moeten maken hoe de (vele) komende generaties moeten omgaan met ons kernafval. [Die zijn intussen zo slim en zo rijk — dankzij ons — dat ze die last (voor onze games, onze streamings, onze A.I. en onze elektrische auto’s) er wel bij kunnen nemen…] Dat is uw recht, maar doet geen afbreuk aan de redenering.

 

de wet van behoud van miserie — de Grotesteenweg in Berchem

Het voorbije jaar werd de Grotesteenweg in Oud-Berchem deels heraangelegd. Dat was wel nodig. Een aantal problemen, waarover ik reeds eerder schreef, werden opgelost, andere niet. En nieuwe problemen werden gecreëerd.

Dat noem ik de wet van behoud van miserie. Ik maakte een reportage van wat beter werd, van wat beter kon, en van wat echt niet goed is. Het gaat om smalle en versmalde voetpaden, short-cuts, spookfietsers, ontbrekende zebra’s, drukknoppen (en ontbrekende drukknoppen!), ontbrekende hellingen aan tramperrons… en om verlaagde leefbaarheid en veiligheid, wanneer doorstroming en snelheid belangrijker zijn.

Klik hier of klik op de foto.

 

Bij de heraanleg:

  • werd gezondigd tegen het principe dat de straat conform moet zijn met het gedrag dat van de weggebruikers wordt verwacht. Bij de talrijke short-cuts is dat niet het geval.
  • werd het spookfietsen aangemoedigd, wat voor alle verkeersdeelnemers gevaarlijk is. [De Grotesteenweg is overigens een eerder smalle straat, waar twee-richtingsfietspaden onnodig en zelfs onwenselijk zijn.]
  • werden er géén zebrapaden aangelegd om de fietspaden over te steken, alhoewel ze daar, meer dan voor de rijwegen (met verkeerslichten), nodig zijn.
  • werd ruimte verspild, die elders (vooral voor het voetpad) nuttig kon zijn.
  • werden onvoldoende hellingen aangelegd naar de tramperrons.
« Oudere berichten Nieuwere berichten »

© 2026 moskenes.be

Thema gemaakt door Anders Noren — Boven ↑